یکی از موضوعاتی که در هفته‌های اخیر از رفتار ایران به‌روشنی مشخص شده این است که اگر رویارویی دوباره به جنگ تمام‌عیار بازگردد، تشدید تنش‌ها احتمالاً سریع، چشمگیر و بالقوه بسیار خطرناک‌تر از هر آنچه در درگیری قبلی شاهد بودیم، خواهد بود.
خطوط قرمزی که در جنگ قبلی هر دو طرف را محدود می‌کرد، ممکن است تقریباً بلافاصله فروبریزد. نباید فرض کنیم که رویارویی بعدی با تشدید تدریجی، پاسخ‌های حساب‌شده یا تلاش برای سیگنال‌دهی بدون ورود به درگیری گسترده‌تر آغاز می‌شود.
برعکس. به محض اینکه هر یک از طرفین تصمیم به بازگشت به جنگ با شدت بالا بگیرد، درگیری می‌تواند از همان ابتدا به‌شدت تشدید شود.
حتی اگر جنگ بعدی کمتر از ۳۹ روز طول بکشد، شدت آن از روز اول می‌تواند به‌مراتب بیشتر باشد، زیرا هر دو طرف به‌دنبال به‌کارگیری درس‌هایی هستند که فکر می‌کنند از رویارویی قبلی آموخته‌اند.
از دیدگاه تهران، این می‌تواند به معنای گسترش مرزهای جغرافیایی درگیری، هدف قرار دادن زیرساخت‌های حیاتی از جمله کابل‌های اینترنت زیر دریایی و حتی در نظر گرفتن عملیات زمینی محدود به‌سوی کویت باشد.
این‌ها نتایج اجتناب‌ناپذیر نیستند، اما سناریوهایی هستند که دیگر نباید نادیده گرفته شوند.
خطر اساسی این است که جنگ بعدی ممکن است از الگوی آشنای اقدام، تلافی و تشدید تدریجی پیروی نکند. در عوض، هر دو طرف ممکن است تقریباً بلافاصله به سمت تهاجمی‌ترین گزینه‌های نظامی خود حرکت کنند، با این باور که درس‌های جنگ قبلی دقیقاً همین رویکرد را می‌طلبد.
جنگ بعدی با ایران ممکن است کوتاه‌تر از جنگ قبلی باشد. اما می‌تواند از همان روز اول بسیار شدیدتر، مخرب‌تر و سخت‌تر قابل مهار باشد.
تجزیه و تحلیل سناریوهای احتمالی جنگ بعدی با ایران
بر اساس تحلیل جان ویستلینگ و روندهای گزارش‌شده تا اکتبر ۲۰۲۶، جنگ بعدی (در صورت بازگشت به درگیری تمام‌عیار) احتمالاً از الگوی جنگ قبلی (حدود ۳۹ روزه) پیروی نخواهد کرد. هر دو طرف درس‌هایی آموخته‌اند که آن‌ها را به سمت گزینه‌های تهاجمی‌تر و سریع‌تر سوق می‌دهد. در ادامه، سناریوهای اصلی را به‌صورت واقع‌بینانه و بر اساس شواهد موجود بررسی می‌کنیم:
۱. سناریوی تشدید سریع و شدید از روز اول (محتمل‌ترین)
- ویژگی‌ها: خطوط قرمز قبلی تقریباً بلافاصله فرو می‌ریزند. به‌جای تشدید تدریجی (اقدام → تلافی → افزایش فشار)، هر دو طرف از همان ساعات اولیه به حداکثر گزینه‌های نظامی خود متوسل می‌شوند.
- از سوی ایران: گسترش جغرافیایی درگیری، حمله به زیرساخت‌های حیاتی (کابل‌های اینترنت زیر دریایی، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی در خلیج فارس)، و تهدید یا اجرای عملیات زمینی محدود به‌سوی کویت (هدف‌گیری پایگاه‌های آمریکایی مانند Camp Buehring).
- از سوی آمریکا/اسرائیل: حملات گسترده و متمرکز به سایت‌های موشکی، پهپادی، هسته‌ای و انرژی ایران در چند روز اول برای جلوگیری از بازسازی توان تهران.
- پیامدها: جنگ ممکن است کوتاه‌تر باشد، اما شدت تخریب، تلفات و اختلال اقتصادی از روز اول بسیار بالاتر خواهد بود. کنترل درگیری دشوار می‌شود.
۲. سناریوی هدف‌گیری زیرساخت‌های دیجیتال و اقتصادی (سناریوی با احتمال متوسط تا بالا)
- ایران بارها (از جمله توسط دکتر محسن رضایی) تهدید کرده که کابل‌های زیر دریایی، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی منطقه (با ارزش تخمینی بیش از ۲ تریلیون دلار) را هدف قرار دهد.
- چرا محتمل است؟ این اهداف آسیب‌پذیری بالایی دارند، اثرگذاری جهانی (اختلال اینترنت اروپا-آسیا، سیستم‌های بانکی و انرژی) ایجاد می‌کنند و هزینه‌ای نسبتاً کم برای تهران دارند.
- ریسک : قطع یا آسیب جدی به کابل‌های تنگه هرمز یا دریای سرخ می‌تواند به «فاجعه دیجیتال» منجر شود و فشار اقتصادی شدیدی بر کشورهای خلیج و اقتصاد جهانی وارد کند. در عین حال، خود ایران نیز ممکن است از پیامدهای جانبی آسیب ببیند.
۳. سناریوی گسترش زمینی و منطقه‌ای (احتمال متوسط)
- تهدید عملیات زمینی محدود به کویت یا حتی بحرین برای تصرف یا تهدید پایگاه‌های آمریکایی و گرفتن گروگان.
- فعال‌سازی کامل شبکه‌های نیابتی (حوثی‌ها در یمن، گروه‌های شیعه در عراق و لبنان) برای باز کردن جبهه‌های متعدد.
- محدودیت‌ها: ایران مرز زمینی مستقیم با کویت ندارد؛ هرگونه پیشروی نیاز به عبور از خاک عراق یا عملیات آبی-خاکی پرریسک دارد. ظرفیت متعارف ایران برای اشغال طولانی‌مدت محدود است، اما حملات نفوذی یا کوتاه‌مدت امکان‌پذیر است.
- پیامد: تبدیل درگیری به جنگ چندجبهه‌ای که مهار آن بسیار سخت‌تر می‌شود و کشورهای عربی خلیج را مستقیماً درگیر می‌کند.
۴. سناریوی جنگ کوتاه اما بسیار مخرب (ترکیبی)
- مدت کوتاه‌تر از جنگ قبلی، اما شدت آتش‌باری موشکی-پهپادی و حملات هوایی از روز اول بالاتر.
- هر دو طرف تلاش می‌کنند «درس‌های جنگ قبلی» را اعمال کنند: ایران برای جبران ضعف‌های قبلی به حداکثر فشار روی اقتصاد و زیرساخت دشمن متوسل می‌شود؛ آمریکا/اسرائیل برای جلوگیری از بازسازی توان ایران، حملات پیشگیرانه و گسترده انجام می‌دهند.
- نتیجه محتمل: خسارات زیرساختی و اقتصادی بسیار سنگین‌تر، افزایش سریع قیمت انرژی، اختلال در تجارت جهانی و فشار سیاسی داخلی بر هر دو طرف.
۵. سناریوهای کم‌احتمال‌تر اما خطرناک
- تشدید هسته‌ای یا نزدیک به آن**: اگر سایت‌های هسته‌ای ایران هدف قرار گیرند و تهران احساس خطر وجودی کند.
- درگیری طولانی‌مدت فرسایشی**: اگر هیچ‌یک از طرفین نتواند برتری قاطع کسب کند و جنگ به الگوی «چمن‌زنی مکرر» تبدیل شود.
- مداخله قدرت‌های ثالث : افزایش نقش چین، روسیه یا حتی ترکیه در صورت گسترش بیش از حد بحران.
جمع‌بندی ارزیابی
خطر اصلی این است که «الگوی آشنای اقدام-تلافی» کنار گذاشته شود و طرفین مستقیماً به سمت تهاجمی‌ترین گزینه‌ها حرکت کنند. سناریوی تشدید سریع + هدف‌گیری زیرساخت‌های حیاتی (دیجیتال و انرژی) در حال حاضر واقع‌بینانه‌ترین ارزیابی است. این وضعیت می‌تواند جنگ را کوتاه‌تر اما به‌مراتب مخرب‌تر و غیرقابل‌مهارتر کند.
این تحلیل بر اساس روندهای گزارش‌شده تا اکتبر ۲۰۲۶ است و قطعی نیست؛ تحولات دیپلماتیک یا محاسبات داخلی هر طرف می‌تواند مسیر را تغییر دهد.
گردآوری کننده نظرات : خانم زهره رامشک اصلی
پایگاه خبری تجریش — دقیق در خبر، عمیق در تحلیل
Ble & telegram:@Tajrishonline instagram : @Tajrish.news
