مس در سال ۲۰۲۶ بار دیگر به یکی از مهمترین فلزات مورد توجه بازارهای جهانی تبدیل شده است؛ فلزی که همزمان از چند روند بزرگ اقتصادی و فناورانه تأثیر میگیرد: توسعه شبکههای برق، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی، مراکز داده و هوش مصنوعی.
به گزارش پایگاه خبری تجریش ؛ در طرف مقابل، افزایش تولید معادن با محدودیتهایی مانند کاهش عیار سنگ معدن، تأخیر در راهاندازی پروژههای جدید و اختلال در برخی معادن بزرگ روبهروست. همین تضاد میان رشد تقاضا و دشواری افزایش سریع عرضه، بازار مس را در سالهای پیش رو با نوسان و عدم قطعیت مواجه کرده است.
بررسی چشمانداز صنعت مس تا سال ۲۰۲۷ نشان میدهد که نمیتوان درباره مسیر قیمت این فلز تنها با تکیه بر یک عامل یا یک پیشبینی صحبت کرد. وضعیت اقتصاد چین، سیاستهای تجاری آمریکا، تولید معادن، موجودی انبارها و سرعت سرمایهگذاری در زیرساختهای برق و فناوری همگی میتوانند مسیر بازار را تغییر دهند.
رشد مصرف جهانی مس؛ شبکه برق و فناوری در مرکز تقاضا
بر اساس آخرین برآورد گروه مطالعات بینالمللی مس (ICSG)، مصرف ظاهری مس تصفیهشده جهان در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۶ درصد و در سال ۲۰۲۷ حدود ۲ درصد افزایش خواهد یافت.
ICSG همچنین پیشبینی کرده است تولید معدنی مس در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۶ درصد و در سال ۲۰۲۷ حدود ۲.۳ درصد رشد کند. با این حال، رشد تولید در سال ۲۰۲۶ نسبت به برآورد قبلی این نهاد کاهش یافته که بخشی از آن به محدودیتهای تولید در برخی کشورهای مهم تولیدکننده بازمیگردد.
در سمت تقاضا، آسیا همچنان مهمترین موتور رشد بازار مس خواهد بود و چین همچنان نقش تعیینکنندهای در بازار جهانی دارد.
چهار حوزه بیش از سایر بخشها در آینده تقاضای مس اهمیت پیدا میکنند:
۱. شبکههای انتقال و توزیع برق
گسترش شبکههای برق یکی از مهمترین محرکهای بلندمدت تقاضای مس است. توسعه نیروگاههای جدید، اتصال منابع تجدیدپذیر به شبکه، توسعه خطوط انتقال و توزیع و افزایش ظرفیت شبکه برای پاسخگویی به بارهای جدید، همگی به حجم قابل توجهی از مس نیاز دارند.
آژانس بینالمللی انرژی نیز مس را یکی از مواد معدنی کلیدی برای توسعه شبکههای برق و فناوریهای نسل جدید میداند و رشد قابل توجه تقاضا برای آن را در دهههای آینده پیشبینی کرده است.
۲. انرژیهای تجدیدپذیر و برقیسازی
گسترش نیروگاههای خورشیدی و بادی، توسعه باتریها و افزایش استفاده از تجهیزات برقی، نیاز به زیرساختهای انتقال و توزیع برق را افزایش میدهد.
به همین دلیل، رشد انرژیهای پاک تنها به افزایش تقاضای مستقیم برای مس در تجهیزات تولید برق محدود نمیشود؛ بلکه شبکهای بزرگتر از کابلها، ترانسفورماتورها، پستها و تجهیزات انتقال و توزیع را نیز به همراه دارد.
۳. خودروهای برقی
خودروهای برقی نسبت به خودروهای دارای موتور احتراق داخلی به مس بیشتری در موتور، سیمکشی، باتری و سامانههای الکتریکی نیاز دارند.
افزایش سهم خودروهای برقی در بازار جهانی، در کنار توسعه ایستگاههای شارژ، میتواند یکی از عوامل مهم رشد تقاضای مس در سالهای آینده باشد.
۴. مراکز داده و هوش مصنوعی
رشد سریع مراکز داده، بهویژه مراکز داده مورد استفاده برای پردازشهای هوش مصنوعی، یک منبع جدید برای افزایش تقاضای مس ایجاد کرده است.
مس در سیستمهای توزیع برق، کابلها، تجهیزات الکتریکی و بخشی از زیرساختهای خنکسازی مراکز داده کاربرد دارد. البته سهم مراکز داده از کل مصرف جهانی مس هنوز با بخشهایی مانند شبکه برق قابل مقایسه نیست، اما سرعت رشد این صنعت باعث شده است که در تحلیلهای بازار مس اهمیت بیشتری پیدا کند.
چرا قیمت مس در سال ۲۰۲۶ افزایش یافته است؟
قیمت مس در سال ۲۰۲۶ تحت تأثیر مجموعهای از عوامل عرضه و تقاضا قرار گرفته است.
اختلال در تولید برخی معادن بزرگ، محدودیت عرضه کنسانتره، افزایش موجودی مس در آمریکا در ارتباط با سیاستهای تجاری و تعرفهای و انتظار برای رشد تقاضای ناشی از برقیسازی و هوش مصنوعی از جمله عوامل مورد توجه بازار بودهاند.
آژانس بینالمللی انرژی گزارش داده است که قیمت مس در ژانویه ۲۰۲۶ برای مدتی از ۱۴٬۵۰۰ دلار در هر تن عبور کرد. این نهاد در عین حال تأکید کرده است که علاوه بر عوامل کوتاهمدت، مشکلات ساختاری در توسعه معادن جدید نیز در چشمانداز بازار اهمیت دارد.
از سوی دیگر، افزایش قیمت لزوماً به معنی کمبود دائمی مس نیست. افزایش تولید معادن، رشد بازیافت و کاهش تقاضا در صورت کند شدن اقتصاد جهانی میتواند در مقاطعی فشار صعودی بازار را کاهش دهد.
پیشبینی قیمت مس تا سال ۲۰۲۷؛ چرا تحلیلها متفاوت است؟
پیشبینی قیمت مس در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ با دامنه قابل توجهی از عدم قطعیت همراه است.
یکی از دلایل این اختلاف، تفاوت در برآورد مؤسسات مختلف از میزان عرضه، تقاضا، سیاستهای تجاری آمریکا، وضعیت اقتصاد چین و زمانبندی پروژههای جدید معدنی است.
برای نمونه، J.P. Morgan در آخرین برآورد منتشرشده خود، میانگین قیمت مس در سال ۲۰۲۷ را حدود ۱۳٬۸۰۰ دلار در هر تن پیشبینی کرده و برای سهماهه چهارم سال ۲۰۲۶ رقم ۱۴٬۸۰۰ دلار را در نظر گرفته است.
در مقابل، گروه مطالعات بینالمللی مس (ICSG) در پیشبینی بازار خود برای سال ۲۰۲۶ مازاد حدود ۹۶ هزار تن و برای سال ۲۰۲۷ مازاد حدود ۳۷۷ هزار تن را برآورد کرده است.
این تفاوت نشان میدهد که پیشبینی قیمت مس را نباید بهصورت یک عدد قطعی در نظر گرفت.
سه سناریوی مهم برای بازار مس
سناریوی صعودی:
اگر اختلالات عرضه ادامه پیدا کند، پروژههای جدید معدنی با تأخیر مواجه شوند و سرمایهگذاری در شبکه برق، مراکز داده و برقیسازی با سرعت بالا ادامه یابد، فشار صعودی بر قیمت مس میتواند ادامه پیدا کند.
سناریوی متعادل:
افزایش تدریجی تولید معادن، رشد بازیافت و رشد متعادل تقاضا میتواند بازار را به سمت تعادل بیشتری هدایت کند و نوسانات قیمت را کاهش دهد.
سناریوی نزولی:
کاهش رشد اقتصادی چین، ضعف تولید صنعتی جهانی، افزایش عرضه معدنی یا کاهش سرمایهگذاری در برخی صنایع میتواند تقاضا را کاهش داده و فشار نزولی بر قیمت وارد کند.
بنابراین، مسیر قیمت مس در سال ۲۰۲۷ بیش از آنکه به یک پیشبینی قطعی وابسته باشد، به توازن میان این عوامل بستگی خواهد داشت.
چین؛ مهمترین متغیر سمت تقاضای مس
چین یکی از مهمترین مصرفکنندگان مس در جهان است و وضعیت اقتصاد این کشور تأثیر قابل توجهی بر بازار جهانی دارد.
رشد تولید صنعتی، سرمایهگذاری در شبکه برق و زیرساختها میتواند از تقاضای مس حمایت کند؛ در حالی که ضعف بازار مسکن و کاهش فعالیت برخی بخشهای صنعتی میتواند اثر معکوس داشته باشد.
به همین دلیل، آمارهای مربوط به تولید صنعتی چین، سرمایهگذاری زیرساختی و موجودی انبارهای مس این کشور از شاخصهایی هستند که فعالان بازار برای ارزیابی آینده قیمت مس به آنها توجه میکنند.
هوش مصنوعی و دیتاسنترها؛ موتور جدید تقاضای مس؟
رشد هوش مصنوعی تنها به افزایش تقاضا برای تراشه و تجهیزات محاسباتی محدود نیست. ساخت مراکز داده جدید به برق و زیرساخت انتقال و توزیع قابل توجهی نیاز دارد.
افزایش ظرفیت مراکز داده میتواند به معنای افزایش نیاز به کابلها، تجهیزات توزیع برق، ترانسفورماتورها، سیستمهای خنکسازی و توسعه شبکه برق باشد.
به همین دلیل، حتی اگر مصرف مستقیم مس در خود مراکز داده در مقایسه با کل بازار جهانی محدود باشد، اثر غیرمستقیم توسعه هوش مصنوعی بر سرمایهگذاری در شبکه برق میتواند اهمیت بیشتری داشته باشد.
اثر افزایش قیمت مس بر صنعت برق و تابلوسازی
مس یکی از مواد مهم مورد استفاده در صنعت برق است و در کابلها، شینهها، اتصالات و بسیاری از تجهیزات الکتریکی کاربرد دارد.
افزایش قیمت جهانی مس میتواند هزینه مواد اولیه در صنایع کابل، تجهیزات برق و تابلوسازی را افزایش دهد. در مقابل، توسعه شبکههای برق، نیروگاههای تجدیدپذیر، مراکز داده و زیرساخت خودروهای برقی نیز میتواند تقاضا برای تجهیزات الکتریکی را افزایش دهد.
به این ترتیب، افزایش قیمت مس برای صنایع پاییندستی همزمان میتواند یک فشار هزینهای و یک نشانه از رشد تقاضای زیرساختی باشد.
تأثیر بازار جهانی مس بر اقتصاد و صنایع ایران
تغییرات قیمت جهانی مس برای اقتصاد ایران نیز اهمیت دارد؛ زیرا قیمت این فلز میتواند بر هزینه تولید برخی تجهیزات، کابلها و محصولات وابسته به مس اثر بگذارد.
در بازار ایران، علاوه بر قیمت جهانی مس، نرخ ارز، هزینه واردات، هزینه تولید داخلی و وضعیت عرضه و تقاضای داخلی نیز در قیمت نهایی محصولات مسی و تجهیزات وابسته نقش دارند.
از سوی دیگر، ایران به دلیل نیاز به توسعه و نوسازی زیرساختهای برق، شبکههای انتقال و توزیع و پروژههای صنعتی، میتواند از روند جهانی سرمایهگذاری در زیرساختهای الکتریکی تأثیر بگیرد.
بنابراین، برای فعالان اقتصادی ایران تنها دنبال کردن قیمت جهانی مس کافی نیست و باید همزمان روند نرخ ارز، قیمت داخلی مس و وضعیت پروژههای زیرساختی نیز مورد توجه قرار گیرد.
چشمانداز صنعت مس تا ۲۰۲۷
چشمانداز بازار مس در آستانه سال ۲۰۲۷ ترکیبی از فرصت و ریسک است.
از یک سو، توسعه شبکههای برق، برقیسازی حملونقل، انرژیهای تجدیدپذیر، مراکز داده و فناوریهای جدید میتواند تقاضای بلندمدت برای مس را افزایش دهد.
از سوی دیگر، افزایش تولید معادن، رشد بازیافت، ضعف احتمالی اقتصاد جهانی و کاهش تقاضای چین میتواند در مقاطعی فشار صعودی بازار را کاهش دهد.
آخرین برآورد ICSG حتی از احتمال وجود مازاد در بازار مس تصفیهشده در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ خبر میدهد؛ در حالی که تحلیلهای بلندمدت IEA همچنان بر دشواری افزایش عرضه متناسب با رشد تقاضای آینده تأکید دارند.
در نتیجه، بازار مس در سال ۲۰۲۷ احتمالاً همچنان تحت تأثیر دو نیروی متضاد قرار خواهد داشت: رشد ساختاری تقاضا برای الکتریکیسازی و فناوری از یک سو، و تلاش بازار برای افزایش عرضه و ایجاد تعادل از سوی دیگر.
برای فعالان اقتصادی، سرمایهگذاران و صنایع وابسته به مس، مهمترین موضوع نه یک عدد ثابت برای قیمت، بلکه رصد همزمان عرضه معادن، تقاضای چین، سرمایهگذاری شبکه برق، رشد مراکز داده، سیاستهای تجاری و وضعیت اقتصاد جهانی است.
مس همچنان یکی از فلزات کلیدی اقتصاد برقی و دیجیتال جهان باقی خواهد ماند؛ اما مسیر قیمت آن تا سال ۲۰۲۷ بیش از هر چیز به توازن میان سرعت رشد تقاضا و توانایی جهان برای افزایش عرضه بستگی دارد.
پایگاه خبری تجریش — دقیق در خبر، عمیق در تحلیل
